Zelfbeeld, zelfvertrouwen, eigenwaarde, zelfrespect
Hoe zit het nou precies?
In gesprekken over persoonlijke ontwikkeling vliegen de termen vaak door elkaar heen: zelfbeeld, zelfvertrouwen, eigenwaarde, zelfrespect. Ze lijken veel op elkaar, maar betekenen niet precies hetzelfde. Als je ze beter begrijpt dan kun je ook beter herkennen waar je zelf sterker of juist kwetsbaarder in staat.
Zelfbeeld -hoe kijk je naar jezelf?
Je zelfbeeld is het plaatje dat je van jezelf hebt. Het gaat over hoe je jezelf ziet: als persoon, als ouder, als collega, als mens. Zelfbeeld is grotendeels aangeleerd en kan veranderen door nieuwe ervaringen, of door je bewust te worden van patronen die niet meer kloppen.
Zelfvertrouwen - geloof in wat je kunt
Zelfvertrouwen gaat minder over wie je bent, en meer over wat je denkt te kunnen. Het heeft te maken met vertrouwen in je eigen kunnen: durf je een presentatie te geven of op iemand af te stappen?
Anders dan zelfbeeld, is zelfvertrouwen meer taakgericht. J hoeft jezelf niet fantastisch te vinden om wél vertrouwen te hebben in iets wat je doet.
Eigenwaarde -voel je je van binnen waardevol
Eigenwaarde gaat dieper. Het is het gevoel dat je als mens de moeite waard bent, los van wat je doet of presteert. Het is een soort innerlijk besef: "Ik ben oké, ook als het even niet goed gaat". Eigenwaarde is niet zichtbaar aan de buitenkant. Iemand kan er zelfverzekerd uitzien, maar zich vanbinnen waardeloos voelen. Het heeft dus niet per se iets te maken met prestaties of uitstraling, maar meer met het diepe gevoel van: mag ik er zijn zoals ik ben?
Zelfrespect - hoe ga je met jezelf om
Zelfrespect heeft te maken met je gedrag richting jezelf. Hoe behandel je jezelf? Houd je rekening met je eigen grenzen? Zelfrespect betekent jezelf serieus nemen, ook als dat ongemakkelijk is. Het gaat hier niet om wat bevindt van jezelf (zelfbeeld) of wat je denkt dat je kunt (zelfvertrouwen), maar om de keuzes die je maakt.
Hoe hangen ze met elkaar samen?
Deze vier begrippen overlappen, maar ze vullen elkaar ook aan:
- Zelfbeeld is het verhaal dat je over jezelf vertelt
- Zelfvertrouwen is het geloof dat je iets kunt
- Eigenwaarde is het gevoel dat je er mag zijn, los van prestaties
- Zelfrespect is het gedrag dat daaruit voortkomt: keuzes maken die bij je passen.
Als je een negatief zelfbeeld hebt, is de kans groot dat je ook minder zelfvertrouwen of eigenwaarde ervaart. En als je weinig zelfrespect hebt, kun je dingen doen die eigenlijk niet goed voor je zijn, wat op zijn beurt je eigenwaarde ondermijnt. Ze beïnvloeden elkaar dus voortdurend.
Het goede nieuws: aan al deze gebieden kun je werken. Soms begint het met bewust worden van je zelfbeeld, soms met het oefenen in meer zelfrespect. En vaak versterken kleine veranderingen elkaar.
Het helpt om deze vier begrippen los van elkaar te kunnen benoemen. Niet om het ingewikkeld te maken, maar om preciezer te begrijpen waar je behoefte ligt. Heb je vooral last van negatieve gedachten over jezelf? Dan werk je aan je zelfbeeld. Durf je bepaalde dingen niet aan te gaan? Dan zit het misschien in je zelfvertrouwen. Voel je je vanbinnen vaak niet 'goed genoeg'? Dan gaat het over eigenwaarde. En merk je dat je jezelf steeds voorbijloopt? Dan vraagt je zelfrespect om aandacht.