'Invullen'

Denken dat je weet wat de ander bedoelt (of nodig heeft)

We doen het allemaal: zinnen afmaken in ons hoofd, blikken interpreteren, stiltes opvullen met aannames, of gedrag van anderen interpreteren alsof we de waarheid al kennen. 

"Ze zal me wel zwak vinden"

"Hij is vast teleurgesteld in mij"

"Als ik dit zeg, vindt zij me lastig"

We reageren op wat we denken dat de ander denkt. Niet op wat de ander werkelijk zegt of laat zien. En soms gaan we zelfs nog een stap verder: We vullen niet alleen in wat een ander denkt, maar ook in wat een ander nodig heeft.

Beide vormen, invullen over iemand en invullen voor iemand lijken op zorg of betrokkenheid, maar zorgen vaak voor verwijdering, misverstanden en echte verbinding. 

Wat is 'invullen' precies?

Invullen betekent dat je zélf een betekenis geeft aan iemands gedrag, woorden of stemming, zonder het na te vragen of te checken.

Je maakt een interpretatie, meestal gekleurd door je eigen geschiedenis, angst of gevoeligheid. 

Bijvoorbeeld:

  • Iemand zegt iets kortaf ➸ jij denkt: "Ze is boos op mij"
  • Iemand kijkt weg ➸ jij denkt: "Hij verveelt zich vast"
  • Iemand zegt niets ➸ jij denkt: "Ze heeft geen interesse"

Deze gedachte voelt als waarheid, maar is meestal een Projectie

Twee vormen van invullen

Je vult in wat een ander denkt of voelt

Deze vorm komt vaak voort uit onzekerheid, eerder afwijzing of overgevoeligheid voor sfeer.

Voorbeelden:

  • "Hij vindt me vast te emotioneel"
  • "Ze zegt dat het goed is, maar ik geloof het niet"
  • "Ik voel me ongemakkelijk, dus zal wel iets verkeerd doen"

Je vult in wat een ander nodig heeft of wil

Deze vorm komt vaak voort uit zorgzaamheid, verantwoordelijkheidsgevoel of controledrang. 

Voorbeelden:

  • "Ik zeg maar niks, ze heeft het al druk genoeg"
  • "Ik neem het gewoon over, dan hoeft zij zich niet te schamen"
  • "Ik weet toch al hoe hij gaat reageren"

Hoewel het goed bedoeld lijkt, ontneem je de ander hiermee de kans om zichzelf te laten zien. Je handelt vóór iemand in plaats van mét iemand.

Waarom vullen we in?

Om controle te houden

De menselijke geest wil liever een onzekere waarheid invullen, dan openlaten. We willen grip, ook als dat gebaseerd is op aannames. 

Om onszelf of de ander te beschermen

Door in te vullen, proberen we pijn te voorkomen. 

Bijvoorbeeld:

  • Door je terug te trekken als je denkt dat iemand je afwijst
  • Door iets niet te zeggen omdat je denkt dat het teveel is

Maar die bescherming is vaak schijnveiligheid: het voorkomt contact, niet pijn.

Omdat het vroeger nodig was

Als je bent opgegroeid in een onvoorspelbare of kritische omgeving, heb je jezelf misschien aangeleerd om 'vooruit te voelen' wat er van je verwacht wordt. Dat maak tje scherp, maar ook vatbaar voor overinetrpreteren. 

Wat is het effect van invullen?

  • Je reageert op een aanname, niet op de werkelijkheid
  • Je mist de kans op echte verbinding of correctie
  • Je kunt onbedoeld afstand creëren
  • Je belemmert autonomie van de ander
  • Je voelt je onzeker of verantwoordelijk voor iets wat niet van jou is

En misschien wel het belangrijkste:

Je vertrouwt jezelf én de ander minder.

Hoe herken je dat je invult?

Vraag jezelf af:

  • Heb ik dit gecheckt, of denk ik dat ik het weet?
  • Is dit een feit of een gedachte?
  • Reageer ik op wat ík voel, of wat ik denk dat de ander denkt?

Wat kun je doen in plaats van invullen?

Check je aannames

  • "Ik merk dat ik denk dat je het vervelend vindt, klopt dat?"
  • "Ik ben bang dat ik iets verkeerds heb gedaan. Wil je zeggen wat je bedoelt?"

Laat de verantwoordelijkheid bij de ander

Als je merkt dat je voor een ander denkt of zorgt zonder afstemming, probeer dan:

  • "Wat heb je nodig?"
  • "Wil je dat ik iets doe, of wil je gewoon dat ik luister?"

Verdraag onduidelijkheid

Je hoeft niet altijd precies te weten wat er speelt. Soms mag je ook zeggen: 

"Ik weet het even niet, en dat is oké"

Wees nieuwsgierig in plaats van zeker

Nieuwsgierigheid opent, invullen sluit. Ga er niet vanuit dat je het weet. Stel vragen, wees open en eerlijk over je eigen gedachten

Veelvoorkomende invullingen

  • "Hij vindt me vast niet leuk"
  • "Ze doet afstandelijk, dus ik zal wel iets fout gedaan hebben"
  • "Als ik dit zeg, denkt ze dat ik zeur"
  • "Ik zeg maar niets,  want zij heeft het al moeilijk"
  • "Ze wil gewoon aandacht"
  • "Als hij dit hoort, stort hij in, dus ik regel het zelf maar"

Herken je hoe subtiel én dwingend deze gedachten kunnen zijn?

Invullen voor een ander: goedbedoeld, maar niet helpend

Deze variant lijkt zorgzaam, maar kan onbedoeld betuttelend of controlerend zijn. 

Voorbeelden:

  • Iemand heeft verdriet ➸ jij zegt alvast: "Ik weet wel hoe je je voelt en wat je nodig hebt"
  • Iemand twijfelt ➸ jij neemt meteen een besluit
  • Iemand zegt niets ➸ jij concludeert: "Dan doe ik het wel"

Wat hier mist? Ruimte. Afstemming. Vertrouwen.

Door in te vullen voor een ander:

  • Ontneem je hen regie over hun gevoelens of keuzes
  • Leg je jezelf verantwoordelijkheden op die niet van jou zijn
  • Voel jij je uitgeput, en de ander zich niet echt gezien

Beter is: vragen, openlaten en samen bewegen.

Invullen is menselijk, maar het is ook een gewoonte die je kunt herkennen, loslaten en vervangen door échte verbinding. Door niet meer te denken voor de ander, maar te vragen, te checken en te durven luisteren. Dan ontstaat er meer ruimte voor vertrouwen. In jezelf én in de ander.